Eskulap dla pacjentów | Diety

W przypadku chorób przełyku konieczna jest współpraca pacjenta
z lekarzem. Wszystkie niepokojące doznania typu: zaburzenia połykania,
pieczenie za mostkiem zgaga - powinny być zgłoszone lekarzowi.

Zapobieganie chorobom przełyku
• usunięcie czynników ryzyka zachorowania to jest:
  a/ palenia tytoniu
  b/ spożywanie stężonych napojów alkoholowych
  c/ zapobieganie dostawaniu się ciał obcych
  d/ odpowiednie zabezpieczenie płynów żrących
• pielęgnowanie jamy ustnej (w czasie przyjmowania antybiotyków)
• leczenie dietetyczne

Dieta płynna w chorobach przełyku
• konsystencja płynna,
• łatwostrawna,
• uboga w błonnik

Pokarmy stałe
• rozdrabniać,
• rozcieńczać.

Temperatura przyjmowanych pokarmów powinna być równa pokojowej (20-25°C) lub zbliżona do temperatury ciała (około 37°C).

Surowce używane do przygotowania potraw powinny być świeże.

Pieczywo rozmoczone w mleku, herbacie, kawie zbożowej.

Kasza manna - ugotowana na mleku, czystej zupie.

Inne kasze - ugotowane przetarte, podane w formie kleików.

Sery białe, twarogowe - zmiksować z mlekiem.

Jaja - ugotowane na miękko w koszulkach, zmiksowane z mlekiem, zupą jarzynową.

Produkty dozwolone i przeciwwskazane

Produkty zbożowe
dozwolone - jasne, czerstwe pieczywo mąka, kasza manna.
przeciwwskazane - każde pieczywo świeże, pieczywa razowe, kasze, makarony.

Mleko i produkty mleczne
dozwolone - mleko słodkie, zsiadłe, biały ser twarogowy, homogenizowany
przeciwwskazane - przetwory mleczne, przekwaszone, sery żółte, topione

Jaja
dozwolone - gotowane na miękko w koszulkach
przeciwwskazane - gotowane na twardo, smażone

Mięso, wędliny, ryby
dozwolone - Mięso chude, wołowina cielęcina, kurczaki, chuda wieprzowina, chuda szynka wieprzowa, wołowina, chude ryby: dorsz, leszcz, szczupak, sandacz.
przeciwwskazane - mięso tłuste, baranina, wieprzowina, kaczki, gęsi.

Tłuszcze
dozwolone - masło, słodka śmietanka, olej sojowy, słonecznikowy, oliwa.
przeciwwskazane - śmietana, smalec, słonina, boczek, łój wołowy, barani, margaryna, olej rzepakowy

Warzywa
dozwolone - gotowane i przetarte soki warzyw surowych, przecier z dobrze dojrzałych pomidorów.
przeciwwskazane - odmiany kapusty, papryka, szczypior, cebula, ogórki.

Owoce
dozwolone - soki owocowe, przeciery z owoców surowych, gotowanych, pieczonych (jabłka)
przeciwwskazane - gruszki, śliwki, czereśnie, orzech, owoce suszone.

Przyprawy
dozwolone - sól, cukier, sok z cytryny, koper zielony, wanilia, cynamon
przeciwwskazane - ocet, pieprz, musztarda, papryka.

Przykłady całodziennego jadłospisu - 8 posiłków

I Śniadanie
- kleik z kaszy jęczmiennej na mleku
- sok owocowy

II Dodatkowy posiłek
​ - mleko z bułką (zmiksowane)

III Śniadanie II
- twarożek homogenizowany

IV Obiad
- zupa jarzynowa z mięsem wołowym bez kości (zmiksowana)
- mleko
- bułka

V Dodatkowy
​ - budyń z mleka

VI Podwieczorek
​ - zupa ziemniaczana przecierana z pomidorami

VII Kolacja
- kleik z płatków owsianych z warzywami
- kisiel z soku porzeczkowego

VIII Posiłek przed snem
- mleko

Zaleca się spożywanie w ciągu dnia 5-6 niewielkich posiłków o stałych
godzinach, odpowiedniej temperaturze, w spokojnej atmosferze, powoli,
ostatni posiłek nie później niż 3 godziny przed snem.

Produkty zalecane i przeciwwskazane

Produkty zbożowe
zalecane - pieczywo jasne, mąka pszenna, otręby pszenne, płatki owsiane, ryż biały lub brązowy, drobny makaron, drobne kasze (najlepiej gotowane na sypko)
przeciwwskazane - pieczywo razowe i pełnoziarniste, rogaliki francuskie, grube kasze, przede wszystkim gryczana i pęczak, makarony razowe

Owoce
zalecane - świeże, dojrzałe bez skórki, gotowane i pieczone: jabłka, banany, ananasy
przeciwwskazane - owoce suszone, cytrusowe, gruszki, śliwki, czereśnie

Warzywa
zalecane – buraki, marchew, dynia, szpinak, kabaczki, zielony groszek, fasolka szparagowa, sałata , cykoria, brokuły,-ziemniaki pieczone
przeciwwskazane - warzywa konserwowane octem, warzywa kapustne, papryka, ogórek, rzodkiewka, kukurydza, frytki, ziemniaki smażone

Mięso
zalecane - chude, bez kości i skóry: polędwica, wołowina, kurczak, indyk, cielęcina, królik, ryby, chude wędliny
przeciwwskazane - tłuste, smażone, duszone na dużej ilości tłuszczu, ze skórką, bekon, boczek, słonina, żeberka, kaczka, pasztety, konserwy, kiełbasy, podroby

Jaja
zalecane - gotowane na miękko, omlety
przeciwwskazane - gotowane na twardo, jaja w majonezie

Produkty mleczne
zalecane - ser feta, ser kozi, mleko 0%-2%, mleko zsiadłe, serki homogenizowane, białe sery, kefir, maślanka
przeciwwskazane - jogurty pełnotłuste, śmietana, tłuste desery mleczne, pełnotłuste mleko, sery żółte, mleko czekoladowe

Słodycze
zalecane - cukier i miód w niewielkich ilościach, dżemy niskosłodzone najlepiej bez pestek, ciastka o niskiej zawartości cukru i tłuszczu, budyń, musy, kisiele, galaretki, ciasta drożdżowe, biszkopty
przeciwwskazane - ciasta z kremem i bitą śmietaną, ciasta z kruchym spodem, pączki, torty, faworki, kruche ciasteczka, czekolada, chałwa

Przyprawy i sosy
zalecane – sól, sok z cytryny, koperek, wanilia, bazylia, oregano, estragon, rozmaryn, szałwia, koper włoski
przeciwwskazane - ocet , chili, papryka ostra, tabasco, pieprz, musztarda, chrzan

Napoje
zalecane - woda mineralna, słaba herbata, herbaty owocowe z dozwolonych owoców, mleko, kawa zbożowa z mlekiem, rozcieńczone soki z owoców jagodowych
przeciwwskazane - kawa naturalna, czarna herbata, napoje gazowane, płynna czekolada, kakao, napoje alkoholowe

Leczenie żywieniowe powinno być dopasowane indywidualnie do każdego pacjenta z uwzględnieniem charakteru patologii wątroby, czasu jej trwania, stadium zaawansowania i stopnia uszkodzenia oraz przy uwzględnieniu stopnia wydolności narządu jak i uwzględnieniu innych współistniejących schorzeń. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczna, wobec różnych przyczyn i mechanizmów chorób wątroby nie ma uniwersalnej diety wątrobowej. Odpowiednie żywienie ustala lekarz specjalista hepatolog wraz ze specjalistą żywienia klinicznego lub dietetykiem.

Podstawy diety wątrobowej

Zawartość podstawowych składników spożywanego jedzenia powinna wynosić około: 65g- 90g białka, 40g-50g tłuszczu, 345 g węglowodanów.

w przypadku każdej choroby wątroby obowiązuje absolutny zakaz spożywania alkoholu

w przypadku przewlekłych chorób wątroby stosuje się dietę pełnowartościową ze szczególnym zwróceniem uwagi na odpowiednią ilość białka różnego pochodzenia

kaloryczność posiłków powinna odpowiadać normom przy jednoczesnym zmniejszeniu ilości spożywanych tłuszczów prostych ze zwiększeniem spożycia węglowodanów

należy ograniczyć spożycie tych tłuszczów, które zawierają nasycone kwasy tłuszczowe a zwiększyć zawierających jedno i wielonienasycone kwasy tłuszczowe (oliwa z oliwek, olej lniany, olej arachidowy, olej rybi)

jadać częściej umiarkowane ilości jedzenia (5 mniejszych posiłków w ciągu dnia)

potrawy należy gotować na parze, dusić bez smażenia, piec w folii lub w pergaminie

zabrania się: spożywania potraw smażonych i pieczonych oraz mocno wędzonych

zaleca się: zwiększenie w diecie witamin C i E oraz witamin grupy B. Unikanie potraw wzdymających - warzyw kapustnych, strączkowych, cebulowych, buraków, gruszek, czereśni, śliwek. Stosowanie przypraw ziołowych poprawiających smak potraw z jednoczesnym ograniczeniem soli kuchennej.

Dozwolona jest herbata oraz kawa naturalna.

Posiłki należy przyjmować często, regularnie, w niedużych ilościach, o stałej porze, w spokoju. Ostatni posiłek nie później niż 2 godziny przed snem.

Unikać zdenerwowania i zmęczenia przed posiłkiem, po posiłku wskazany jest krótkotrwały odpoczynek.

Unikać potraw ciężkostrawnych, wzdymających, drażniących mechanicznie, chemicznie oraz termicznie, ostrych przypraw.

Posiłki powinny być urozmaicone, ze świeżych produktów, o odpowiedniej temperaturze.

Potrawy należy gotować, piec w folii aluminiowej, dusić, najlepiej przygotowywać je w szybkowarze.

Nie stosować obsmażania na tłuszczu. Do gotowej potrawy można dodać świeżego masła.

Nie stosować doustnych leków, zwłaszcza przeciwbólowych, przeciwzapalnych, przeciwreumatycznych.

Nie palić tytoniu, nie pić kawy, alkoholu.

Produkty dozwolone i przeciwwskazane

Pieczywo
dozwolone - jasne, pszenne, lekko czerstwe
przeciwwskazane - świeże, z mąki razowej

Zboża
dozwolone - drobne kasze, ryż gotowany na sypko, lane kluski, makarony
przeciwwskazane - kasza gryczana, kluski, kładzione, naleśniki, groch, fasola

Mleko
dozwolone - słodkie, chude
przeciwwskazane - przekwaszone, zsiadłe

Sery
dozwolone - białe, chude, twarogowe
przeciwwskazane - tłuste, żółte, topione

Mięso, drób
dozwolone chude - wołowina, cielęcina, kurczę, indyk,
​ przeciwwskazane tłuste - wieprzowina, baranina, gęś, kaczka,

Ryby
dozwolone - dorsz, pstrąg,
przeciwwskazane smażone, pieczone,

Wędliny
dozwolone - szynka, polędwica
przeciwwskazane - konserwy, pasztety

Jaja
dozwolone - na miękko, jajecznica, omlet na parze
przeciwwskazane - na twardo, smażone na tłuszczu

Tłuszcze
dozwolone - świeże, surowe masło, także roślinne, oliwa, olej, słodka śmietanka
przeciwwskazane - słonina, smalec, boczek, margaryna, śmietana kwaśna

Warzywa, owoce
dozwolone - gotowane, puree, surówki, jabłka, pomidory, ziemniaki bez skórki, sałata zielona, owoce gotowane
przeciwwskazane - kapusta, czosnek, cebula, ogórki, szczypior, rzodkiew, chrzan, niedojrzałe owoce

Przyprawy
dozwolone - sól w małych ilościach
przeciwwskazane - pieprz, papryka, ocet

Zupy
dozwolone - jarzynowe i owocowe, na słabych wywarach z włoszczyzny, na mleku, zaprawione mąką, mlekiem
przeciwwskazane - na wywarach z kości, mięsa, tłuste rosoły, kapuśniak, fasolowa, grochowa, z zasmażkami​

Słodycze
dozwolone - cukier, miód, dżemy - w umiarkowanych ilościach, kompoty, kisiele
przeciwwskazane - czekolada, chałwa, cukierki, torty, pączki, kakao, lody, orzechy

Napoje
dozwolone - mleko, słaba herbata, kawa zbożowa, soki rozcieńczone owocowe
​ przeciwwskazane - mocna herbata, kawa, napoje chłodzone i gazowane, wszelki alkohol

spożywać regularnie 4-5 małych posiłków dziennie w odstępach 2-3 godzinnych

ostatni posiłek spożywać 4 godziny przed snem

z jadłospisu wykluczyć produkty zawierające dużo puryn

nie spożywać potraw smażonych, pieczonych i duszonych

posiłki przygotowywać w dużej ilości wody lub na parze

zaleca się sporządzanie potraw typu risotto

z diety należy wyeliminować alkohol

unikać potraw z majonezem i sosami

rodzaj produktów

Pieczywo
dozwolone – pszenne, ryżowe, żytnie jasne i razowe

Nabiał
dozwolone - mleko świeże, w proszku, fermentowane przetwory mleczne

Jajka
dozwolone - całe, białka i żółtka

Mięso
dozwolone - w ograniczonych ilościach, chude: cielęcina, wołowina, baranina, jagnięcina, kura, królik
przeciwwskazane tłuste gatunki mięsa, dziczyzna, podroby: wątroba, nerki, mózg, serca, wszystkie sosy i wywary mięsne, wszystkie rodzaje wędlin, konserwy, pasztety, salami

Ryby
dozwolone - sandacz, dorsz, mintaj, pstrąg
przeciwwskazane - sardynka, szprot, śledź, flądra, lin, karp, łosoś, makrela, sola, szczupak, krewetki

Tłuszcze
dozwolone - masło, śmietana w ograniczonych ilościach

Warzywa
dozwolone - ziemniaki (gotowane i pieczone), warzywa kapustne, kalafior, pomidor, chrzan, marchew, dynia, sałata, szczypiorek, koperek, zielona pietruszka, por, cebula, buraki, ogórki, rzodkiewka, kalarepa, brukiew, korzeń pietruszki, seler
przeciwwskazane - szpinak, szczaw, groszek zielony, fasolka szparagowa, rabarbar, grzyby, suche strączkowe: groch, fasola, soja, bób, soczewica

Owoce
dozwolone - ananas, agrest, arbuzy, brzoskwinie, czereśnie, gruszki, jabłka, kiwi, maliny, pomarańcze, porzeczki, truskawki, winogrona, wiśnie
przeciwwskazane - śliwki, gruszki, banany, melony, rabarbar, czereśnie, rodzynki

Cukier i słodycze
dozwolone - cukier, miód, dżemy, marmolady, syropy, konfitury
przeciwwskazane - czekolada i słodycze z dodatkiem kakao, kawy lub alkoholu

Ziarna i orzechy
dozwolone - słonecznik, sezam, orzechy laskowe, ziemne i włoskie,

Przyprawy
dozwolone - koperek, pietruszka, szczypiorek, kwasek cytrynowy, skórka pomarańczowa, sok z cytryny, majeranek, cynamon
przeciwwskazane - ocet, pieprz, musztarda, papryka, gałka muszkatołowa

Napoje
dozwolone - słaba herbata, soki owocowe, herbatki ziołowe i owocowe
przeciwwskazane - prawdziwa kawa, kakao, mocna herbata, alkohol, czekolada

Należy wypijać równomiernie w ciągu doby minimum 3 litry płynów (niegazowanych).
Zapotrzebowanie na płyny dorosłego człowieka wynosi 30-40 ml na każdy kilogram ciężaru ciała na dobę.

Produkty przeciwwskazane

Kamica fosforanowa
Produkty bogate w fosforany - jajka, mleko, przetwory mleczne, rośliny strączkowe.

Kamica moczanowa
Produkty bogate w puryny - mięso wieprzowe, drób, baranina, ryby: śledzie, szprotki, sardynki, ponadto kawior, wątroba nerki, móżdżek, ozór, rośliny strączkowe, soczewica.

Kamica szczawianowa
Produkty bogate w kwas szczawiowy - szpinak, rabarbar, agrest, bób, groszek zielony, śliwki, pomarańcze, truskawki, poziomki, figi, buraki, herbata, kawa, czekolada, kakao, żelatyna, ziemniaki, pomidory.

Kamica wapniowa
Produkty bogate w wapń - ser, żółtko, mleko, kakao, poziomki, ryż, kapusta, groch.

Zaleca się spożywanie 5-6 niewielkich posiłków w ciągu dnia, o stałych godzinach, odpowiedniej temperaturze, w spokojnej atmosferze, powoli, ostatni posiłek nie później niż 2 godziny przed snem.

Rodzaje produktów

Napoje
zalecane - słaba herbata, bawarka, kawa zbożowa z mlekiem, soki owocowe i warzywne
przeciwwskazane - mocna kawa, kawa naturalna, kakao prawdziwe, wszelkie napoje alkoholowe

Pieczywo
zalecane - pszenne, białe pieczywo, sucharki, biszkopty, chleb lecytynowy, pieczywo półcukiernicze, grzanki, bułki
przeciwwskazane - pieczywo razowe i żytnie

Zupy
zalecane - warzywne, owocowe, przecierane, krupniki, mleczne na chudym mleku, podprawiane zawiesinami z mąki i łagodne
przeciwwskazane - na tłustych rosołach, wywarach grzybowych, zasmażane

Mięso
zalecane - chude, gotowane, pulpety, pieczeń w pergaminie, potrawki (cielęca, wołowa, drobiowa, z królika)
przeciwwskazane - smażone, pieczone w sposób tradycyjny, tłuste

Ryby
zalecane – z wody, z rusztu, pulpety rybne
przeciwwskazane - smażone, marynowane, konserwy

Warzywa
zalecane - gotowane, młode, soczyste: marchew, dynia, seler, buraki, czarna rzodkiew, szpinak, pietruszka i sałata w ograniczonych ilościach
przeciwwskazane - kapustne, cebula, czosnek, suche nasiona roślin strączkowych, fasola szparagowa, groszek zielony, kalarepa, rzepa, brukiew, wszelkie surówki, sałatki z majonezem i majonezem, marynowane

Kasze i makarony
zalecane - drobne kasze, lane ciasto, makaron nitki
przeciwwskazane - grube kasze i grube makarony

Owoce
zalecane - dojrzałe, soczyste, w postaci przecierów, gotowana, pieczone: jabłka, cytrusy, winogrona, kiwi, wiśnie, melon, śliwki
przeciwwskazane - gruszki, czereśnie, owoce marynowane

Desery
zalecane - kompoty, kisiele, galaretki owocowe, musy owocowe, bezy,
przeciwwskazane - tłuste ciasta, torty, kremy

Sery
zalecane - twaróg chudy
przeciwwskazane - twarde, topione, tłuste, kwaśne

Nie ma typowej diety dla chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Dieta powinna być dietą zdrowego człowieka - urozmaicona i bogata w składniki odżywcze, witaminy oraz minerały. Zalecane jest unikanie potraw wywołujących dolegliwości lub je nasilających. W okresie zaostrzenia należy unikać spożywania potraw bogatoresztkowych (razowy chleb, nasiona roślin strączkowych, warzywa, owoce).

Dieta powinna być wysokokaloryczna, bogatobiałkowa, z niską zawartością błonnika.

Należy spożywać od 5 do 6 posiłków dziennie, w małych objętościach.

Mleko należy w formie jogurtów, kefirów, chudych serów twarogowych.

Przygotowywanie posiłków

Zalecane: potrawy gotowane i duszone bez wcześniejszego obsmażania lub pieczenia w folii.

Przeciwwskazane: potrawy smażone i pieczone zwykłą metodą oraz zasmażane i zapiekane.

Rodzaje produktów

Produkty zbożowe
zalecane - białe pieczywo (chleb, bułki pszenne), sucharki, makaron drobny (typu nitki), kaszę pszenną, ryż
przeciwwskazane - pieczywo razowe, grube makarony, grube kasze.

Mleko i przetwory mleczne
- są przeciwwskazane, chorzy źle je bowiem tolerują. Jeśli nie ma niekorzystnych objawów, można spożywać mleko, maślankę, twaróg chudy.

Jaja
zalecane - na miękko, a także w postaci omletów na parze, sufletów
przeciwwskazane - jaja smażone, faszerowane, jajecznica

Mięso
zalecane - chude gatunki: cielęcinę, kurczaki, indyki, chudą wołowinę, króliki.
przeciwwskazane - tłuste gatunki (wieprzowina, baranina, gęsi, kaczki, dziczyzna) oraz podroby

Wędliny
wskazane - chude gatunki (polędwica, szynka, parówki odtłuszczone)
przeciwwskazane - tłuste gatunki oraz wędliny podrobowe i konserwy

Ryby
zalecane - chude, takie jak szczupak, dorsz, sandacz, leszcz
przeciwwskazane – tłuste, wędzone i marynowane

Tłuszcze
zalecane – masło

Warzywa
wskazane - jest ziemniaki, marchew, dynia, pietruszka, pomidory
przeciwwskazane - kapusta, kalafior, brukselka, fasola biała, fasolka szparagowa, groch, groszek zielony, soja, cebula, brukiew, rzodkiewka, kalarepa

Owoce
zalecane - jabłka, brzoskwinie, morele, banany
przeciwwskazane - gruszki, czereśnie, figi

Napoje
zalecane - słaba herbata, kawa zbożowa, soki owocowe i warzywne
przeciwwskazane - napoje gazowane, kawa, alkohol

Desery
zalecane - galaretki, ciasta bez owoców, orzechy i czekolady.
przeciwwskazane - wyroby cukiernicze

Przyprawy
zalecane - łagodne przyprawy: zielona pietruszka, koperek, wanilia, kminek, kwasek cytrynowy, sól i cukier.
przeciwwskazane - pieprz, papryka, ocet, musztarda, curry, chili